Τη δεκαετία του ’90, το Λεοντίτο ζούσε αλλιώς. Ήσυχο, περήφανο και ζωντανό, έχτιζε τις μέρες του ανάμεσα σε ρυάκια, έλατα και πέτρα. Ήταν ένα χωριό πνιγμένο στο πράσινο, σκαρφαλωμένο σε μια πλαγιά στην καρδιά της Πίνδου, με σπίτια λιγοστά μα καρδιές φιλόξενες. Εκεί, σε μια μικρή πέτρινη αυλή θυμάμαι τη γιαγιά μου, και κάθε καλοκαίρι το χωριό μας καλούσε πίσω όχι μόνο με λόγια, αλλά με μυρωδιές, με μνήμες, με το κάλεσμα της Αγίας Παρασκευής.
Το πανηγύρι τότε ήταν αλλιώς. Πιο αγνό. Πιο καθαρό. Πιο δικό μας. Δεν είχε φώτα εντυπωσιακά ούτε μικροφωνικές που ξερίζωναν τον αέρα. Είχε όμως καρδιές, είχε βλέμματα, είχε τον παλμό μιας κοινότητας που χόρευε μαζί για να θυμηθεί ποια είναι.
Θυμάμαι να ξυπνάμε νωρίς, με τα πρώτα φώτα της μέρας, και να πηγαίνουμε σιωπηλά στην εκκλησία. Τα πρώτα χρόνια, εκείνα τα παλιά, η εκκλησία ήταν μικρή και ταπεινή μια πέτρινη αγκαλιά που μετά βίας χωρούσε τους λιγοστούς πιστούς. Κι όμως, μέσα της χωρούσε πίστη, ανάσες, και το φως του πρωινού σαν να σταματούσε στις εικόνες.
Ύστερα, φτιάχτηκε ο μεγάλος ναός, ο καινούργιος, εκείνος που στέκει ακόμα και σήμερα, αγέρωχος, γεμάτος ψαλμούς και αναμνήσεις.
Και κάθε φορά μέσα σ’ εκείνη τη γαλήνη, ήταν ο Παπαχρήστος που τελούσε τη Θεία Λειτουργία με φωνή βαθιά, σταθερή, σαν ρίζα που πιάνει στο χώμα και το ευλογεί.
Το πανηγύρι γινόταν στην πλατεία του χωριού, κάτω απ’ τον μεγάλο πλάτανο που ήταν αρχαιότερος απ’ όλους μας. Ο κορμός του παχύς, γεμάτος ρωγμές και μυστικά. Ένα παλιό μεγάλο κλαδί είχε πέσει κάποτε και είχε σχίσει το κάτω μέρος της πλατείας, αφήνοντας μια ρωγμή σαν ανοιχτή πληγή όχι μόνο στη γη αλλά και στις μνήμες. Κι όμως, εκεί γύρω από τη ρωγμή στήναμε τον χορό.
Τα τραπέζια στήνονταν από νωρίς, κι εκεί στα πλαϊνά, κοντά στο πεζούλι, βαρέλια με τρεχούμενο νερό πάγωναν τις μπύρες και τα αναψυκτικά. Όχι με πάγο αγορασμένο, αλλά με νερό απ’ τις πηγές του βουνού κρύο, κοφτερό, σαν λεπίδι. Οι παλιοί έλεγαν πως έτσι θα κρατούσε καλύτερα το γλέντι. Κι εμείς, παιδιά τότε, βουτούσαμε τα χέρια μας μέσα στο παγωμένο νερό και νιώθαμε πως πιάνουμε τη ζωή ολόκληρη.
Το κλαρίνο έσκιζε τον αέρα με δύναμη και πόνο. Οι πρώτες σειρές του χορού στήνονταν ιεραρχικά πρώτος πήγαινε ο παπάς στη συνέχεια ο πρόεδρος και μετά οι γέροντες. Ο χορός μετά ήταν ελεύθερος για όλους. Οι γυναίκες σε δικές τους γραμμές, τα παιδιά πιασμένα απ’ τα χέρια, μπλεγμένα και άτακτα, όπως κι οι σκέψεις τους. Οι παραγγελίες για τραγούδια πέφτανε βροχή και το κλαρίνο απαντούσε όχι με λόγια, μα με νότες που έκαιγαν.
Η πλατεία γινόταν θέατρο. Η μουσική ήταν το σενάριο, οι χορευτές οι ηθοποιοί και η σκιά του πλάτανου έριχνε τη θερμοκρασία και τα πάθη. Έκανες ένα βήμα έξω απ’ τον κύκλο, κι έκαιγε το καλοκαίρι ξαναέμπαινες μέσα, και γινόταν όλα δροσερά, υποφερτά σαν να σε κρατούσε ο ίδιος ο τόπος αγκαλιά.
Στις άκρες της πλατείας παίζαμε κι εμείς. Παιδιά τότε τρέχαμε γύρω απ’ τα τραπέζια, ανάμεσα στους χορευτές, γελούσαμε, πέφταμε, σηκωνόμασταν. Δεν ξέραμε τότε πως τρέχαμε ανάμεσα σε αναμνήσεις που θα κουβαλούσαμε για πάντα. Τώρα το ξέρουμε.
Και ναι, υπήρξαν χρόνια που το πανηγύρι δεν έγινε. Ίσως γιατί ο θάνατος πέρασε από το χωριό και βάρυνε τις καρδιές. Ίσως γιατί χάθηκε κάποιος που ήταν ο στυλοβάτης. Σε τέτοιες χρονιές, η σιωπή ήταν το μόνο που ακουγόταν κάτω απ’ τον πλάτανο. Αλλά ποτέ δεν ξεχάστηκε το πανηγύρι.
Και συνεχίζεται αλλιώς ίσως με νέα πρόσωπα. Αλλά η σκιά του πλάτανου είναι η ίδια. Η ρωγμή στο κάτω μέρος της πλατείας μπορεί να μην είναι ακόμη εκεί το χώμα όμως την θυμάται. Οι πατημασιές έχουν αλλάξει, μα η πορεία του χορού παραμένει η ίδια.
Όλοι έχουμε μια στιγμή δική μας από το πανηγύρι. Ένα τραγούδι, ένα βλέμμα, έναν χορό, μια μυρωδιά απ’ τα αρνιά και τα σουβλάκια που ψήνονταν πιο πέρα. Αυτά είναι που κρατούν ζωντανό το πνεύμα του χωριού. Αυτά είναι που μας ξαναφέρνουν εκεί ακόμα κι όταν το σώμα λείπει.
Γιατί στο Λεοντίτο, η Αγία Παρασκευή δεν γιορτάζει μόνο μια φορά το χρόνο. Γιορτάζει κάθε φορά που κάποιος θυμάται.
Χρόνια πολλά σε όλους.
Πηγή: Σκιές και Ψίθυροι
