Αμερικανίδα στην καταγωγή, συγγραφέας και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών, η Μαργαρίτα Παπανδρέου συνδέθηκε για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες με τον Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ απέκτησαν μαζί τέσσερα παιδιά, τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Αντρίκο Παπανδρέου.
Η γνωριμία με τον Ανδρέα, η πολυτάραχη ζωή και το γυναικείο κίνημα
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόι, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ως Μάργκαρετ Έσθερ Τσαντ.
Σπούδασε δημοσιογραφία και συνέχισε τις σπουδές της στη Δημόσια Υγεία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Προτού κλείσει τα 24 χρόνια της, το 1947, γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Το ζευγάρι παντρεύτηκε με πολιτικό γάμο στο Ρίνο στις 30 Αυγούστου 1951 και αρχικά έζησε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα επόμενα χρόνια η οικογένεια μετακινήθηκε σε διαφορετικές περιοχές της Αμερικής, ενώ ο Ανδρέας Παπανδρέου ακολούθησε την ακαδημαϊκή του πορεία. Το 1961 εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Ελλάδα, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή τους.
Το αποτέλεσμα ήταν μια πρόσκληση για ποτό στο ξενοδοχείο “Ράντισον” που ήταν εκεί κοντά. Μετά το ποτό πήγαμε για φαγητό και μετά για χορό. Ηταν η αρχή μιας υπέροχης σχέσης, ενός γάμου που κράτησε 40 χρόνια».
Η επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών τον Απρίλιο του 1967 άλλαξε δραματικά τη ζωή της οικογένειας.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου συνελήφθη από το καθεστώς και η Μαργαρίτα κινητοποιήθηκε για την απελευθέρωσή του. Μετά την αποφυλάκισή του, η οικογένεια εγκατέλειψε την Ελλάδα.
Η επιστροφή στην Ελλάδα μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 έφερε και τους δύο στο επίκεντρο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της χώρας.
Πίσω από τη δημόσια εικόνα της οικογένειας Παπανδρέου υπήρξε μια πολυτάραχη προσωπική ζωή.
Ο γάμος της Μαργαρίτας και του Ανδρέα πέρασε από πολλές κρίσεις και τελικά το ζευγάρι οδηγήθηκε σε διαζύγιο το 1989, έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες κοινής πορείας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου παντρεύτηκε στη συνέχεια τη Δήμητρα Λιάνη.
«Το δυσκολότερο πράγμα ήταν να σκεφτώ τη ζωή μου χωρίς τον Ανδρέα»
Τον Ιανουάριο του 2016, λίγους μήνες μετά την κυκλοφορία της αυτοβιογραφίας της «Έρωτας και Εξουσία», η Μαργαρίτα Παπανδρέου παραχώρησε στον Τάσο Τρύφωνος και στην εκπομπή «Τετ α Τετ» μία από τις τελευταίες μεγάλες τηλεοπτικές συνεντεύξεις της.
Μίλησε για τον Ανδρέα όχι μόνο ως πολιτικό αλλά κυρίως ως τον άνδρα που αγάπησε, για την προσωπική ζωή του, για το τέλος του γάμου τους και για εκείνη την περίοδο κατά την οποία η Δήμητρα Λιάνη είχε πλέον μπει στη ζωή τους.
«Το δυσκολότερο πράγμα, βεβαίως, ήταν να σκεφτώ τη ζωή μου χωρίς τον Ανδρέα. Τον αγαπούσα αρκετά, για να τον αφήσω ελεύθερο» είχε πει στη συνέντευξή της.
Στο βιβλίο της «Έρωτας και Εξουσία», που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2015 από τις Εκδόσεις Πατάκη, η Μαργαρίτα Παπανδρέου γράφει ότι ο Ανδρέας ήταν πιστός σύζυγος μέχρι την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Από εκεί και πέρα περιγράφει επανειλημμένες απιστίες και έναν άνδρα που μπορούσε να ενθουσιαστεί έντονα από μια άλλη γυναίκα.
Όπως έγραψε στο βιβλίο της, αυτός ο ενθουσιασμός μπορούσε να τον κάνει να χάνει την επαφή με την πραγματικότητα και την υπευθυνότητα. Τον παρομοίασε μάλιστα με την εξάρτηση ενός αλκοολικού, γράφοντας ότι ο ίδιος γνώριζε την αδυναμία του απέναντι στις γυναίκες.
Και όμως, σύμφωνα με τη δική της αφήγηση, ύστερα από τις προηγούμενες σχέσεις του ο Ανδρέας επέστρεφε πάντα σε εκείνη.
Μέχρι που εμφανίστηκε η «αεροσυνοδός».
Η Δήμητρα Λιάνη αποτελεί μια εντυπωσιακή εξαίρεση στην αυτοβιογραφία της Μαργαρίτας Παπανδρέου. Δεν την αποκαλεί σχεδόν ποτέ με το όνομά της, και την αναφέρει ως «την αεροσυνοδό».
Αργότερα, όταν ρωτήθηκε γιατί επέλεξε αυτή τη διατύπωση, απάντησε: «Για μένα είναι σαν να μην υπάρχει».
Σύμφωνα με όσα περιγράφει στο βιβλίο, η Μαργαρίτα είχε παρατηρήσει από νωρίς τον τρόπο με τον οποίο η Δήμητρα, τότε μέλος του πληρώματος του πρωθυπουργικού αεροσκάφους, πλησίαζε τον Ανδρέα και είχε προσπαθήσει να την κρατήσει μακριά του.
Σε ένα από τα περιστατικά που περιγράφει, μετά από ένα ταξίδι, στράφηκε στον Ανδρέα και του είπε:
«Για όνομα του Θεού, θα μπορούσε να είναι κόρη σου!»
Και, σύμφωνα με την αφήγησή της, εκείνος της απάντησε: «Ναι, δεν είναι πολύ ωραίο;»
Η απιστία δεν υπήρξε αποκλειστικά από την πλευρά του Ανδρέα. Στο βιβλίο της αποκαλύπτει τη δική της εξωσυζυγική σχέση με έναν Γάλλο αξιωματικό, τον οποίο αποκαλεί «Πιερ». Τον γνώρισε την άνοιξη του 1986 σε πτήση προς τις ΗΠΑ, σε μια περίοδο κατά την οποία γνώριζε πλέον για τη σχέση Ανδρέα και Δήμητρας.
Η ίδια εξηγεί στο βιβλίο της ότι εκείνη την εποχή λαχταρούσε να υπάρξει ξανά ρομάντζο στη ζωή της.
Μετά το διαζύγιό της με τον Ανδρέα Παπανδρέου, η Μαργαρίτα Παπανδρέου συνέχισε τη δική της ζωή και δραστηριότητα, διατηρώντας ενεργό ενδιαφέρον για τα κοινωνικά ζητήματα που την είχαν απασχολήσει επί χρόνια.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο στη ζωή της αποτέλεσε η δράση της για τα δικαιώματα των γυναικών.
Με την «Αλλαγή» του 1981, ιδρύει την Ένωση Γυναικών Ελλάδας, όπου διετέλεσε πρόεδρός της για οκτώ χρόνια. Στηρίζει και δρομολογεί νομοθετικές αλλαγές που αναβαθμίζουν τη θέση της γυναίκας στην ελληνική οικογένεια και που απαιτούνταν για την ισότητα των δύο φύλων.
Μεταξύ των ζητημάτων που τέθηκαν στο επίκεντρο των διεκδικήσεων του γυναικείου κινήματος ήταν η κατάργηση της προίκας, ο πολιτικός γάμος, το συναινετικό διαζύγιο, η διατήρηση του επωνύμου της γυναίκας μετά τον γάμο και η ισότιμη αντιμετώπιση των δύο γονέων σε ζητήματα που αφορούν τα παιδιά. Παράλληλα, ασχολήθηκε με θέματα ειρήνης και έγραψε βιβλία και άρθρα
Στα γραπτά της αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στη σχέση της με τον Ανδρέα Παπανδρέου, στην οικογενειακή της ζωή, στη θέση της γυναίκας και στις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που έζησε. Ένα από τα βιβλία της είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου και στα τέσσερα παιδιά τους.
Τα τελευταία χρόνια η Μαργαρίτα Παπανδρέου είχε περιορίσει τις δημόσιες εμφανίσεις της, παραμένοντας ωστόσο μια ιδιαίτερα αναγνωρίσιμη μορφή της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Το Δεκέμβριο του 2012 δημοσιεύματα στον κυριακάτικο Τύπο ισχυρίστηκαν σε δημοσιεύματά τους ότι στη Μαργαρίτα Παπανδρέου ανήκε ένας από τους λογαριασμούς της λίστας Λαγκάρντ.
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Παπανδρέου μίλησε για «κατεστημένα συμφέροντα, που παρασιτούν εις βάρος της χώρας», σχεδιάζουν και υλοποιούν συστηματικές επιχειρήσεις συκοφαντίας εναντίον του, την ίδια στιγμή που η μητέρα του ξεκαθαρίζει πως η υπομονή έχει εξαντληθεί και «από εδώ και μπρος η δικαιοσύνη έχει το λόγο.
Τον Σεπτέμβριο του 2025 είχε συμπληρώσει τα 102 χρόνια ζωής, με τον γιο της Γιώργο Παπανδρέου να δημοσιεύει φωτογραφία της και να της εύχεται δημόσια για τα γενέθλιά της.
Σήμερα, 18 Σεπτεμβρίου 2026, έγινε γνωστός ο θάνατός της σε ηλικία 103 ετών.
Πηγή: newsit.gr
