Η γήρανση του πληθυσμού και η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού φέρνουν πιο κοντά μια νέα, εξαιρετικά δυσάρεστη πραγματικότητα για το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα: την προοπτική αύξησης του γενικού ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 68 έτη το 2030.
Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημογραφική και οικονομική γήρανση (Ageing Report 2027) αποτυπώνει με σαφήνεια, στον πίνακα των ορίων συνταξιοδότησης, την πορεία που εκτιμάται ότι θα ακολουθήσει η Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες, εφόσον εφαρμοστεί ο μηχανισμός σύνδεσης των ηλικιακών ορίων με το προσδόκιμο ζωής. Συγκεκριμένα, εκτιμά πως το γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ελλάδα από τα 67 έτη το 2025 θα φθάσει στα 68 το 2030, στα 70 το 2055 και στα 72 το 2080. Αντιστοίχως, το όριο πρόωρης συνταξιοδότησης, που σήμερα αποτυπώνεται στα 62 έτη, εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στα 63 το 2030, στα 65 το 2055 και στα 67 το 2080. Η ίδια προβολή ισχύει τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες, αφού δεν υπάρχει διαφοροποίηση στο εθνικό μας θεσμικό πλαίσιο.
Μηχανισμός προσαρμογής
Η αύξηση αυτή παρουσιάζεται ως προβολή που ενσωματώνει τον εθνικό μηχανισμό προσαρμογής των ορίων στο προσδόκιμο ζωής, καθώς η χώρα μας έχει ψηφίσει νόμο σύμφωνα με τον οποίο οι μελλοντικές ηλικίες υπολογίζονται με βάση αυτόν τον μηχανισμό και τις δημογραφικές εκτιμήσεις της Eurostat. Πρόκειται, συνεπώς, για εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική εικόνα της χώρας, η οποία στην έκθεση περιγράφεται με ιδιαιτέρως μελανά χρώματα. Ο πληθυσμός της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 10,4 εκατ. το 2025 σε 10,2 εκατ. το 2030, 9,7 εκατ. το 2040 και μόλις 7,6 εκατ. το 2080. Την ίδια στιγμή, η γήρανση θα αλλάζει ριζικά τη σύνθεση του πληθυσμού. Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω από 23,9% το 2025 προβλέπεται να αυξηθεί σε 25,9% το 2030, 31,1% το 2040 και 34,6% το 2080. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η αύξηση των πολύ ηλικιωμένων, δηλαδή των ατόμων άνω των 80 ετών: από 7,2% του πληθυσμού το 2025 θα φθάσουν σε 14,9% το 2080.
Η βασική αιτία είναι ότι οι γεννήσεις δεν επαρκούν για να αναπληρώσουν τις γενιές που γερνούν και αποχωρούν από την αγορά εργασίας. Ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα βρίσκεται μόλις στο 1,20 παιδί ανά γυναίκα. Αν και η Κομισιόν εκτιμά ότι θα αυξηθεί σταδιακά, θα παραμείνει πολύ χαμηλός: 1,22 το 2030, 1,34 το 2040 και 1,45 το 2080, πολύ κάτω από το επίπεδο των περίπου 2,1 παιδιών που απαιτείται για την αναπλήρωση του πληθυσμού χωρίς τη συμβολή της μετανάστευσης.
Οι γεννήσεις δεν επαρκούν για να αναπληρώσουν τις γενιές που γερνούν και αποχωρούν από την αγορά εργασίας.
Παράλληλα, το προσδόκιμο ζωής συνεχίζει να αυξάνεται. Για τις γυναίκες από 84,5 έτη το 2025 προβλέπεται να φθάσει στα 90,1 το 2080 και για τους άνδρες από 79,5 σε 86,4 έτη. Στην ηλικία των 65 ετών, οι γυναίκες αναμένεται να έχουν κατά μέσον όρο ακόμη 26,4 χρόνια ζωής το 2080, έναντι 21,8 το 2025, ενώ για τους άνδρες η αντίστοιχη διάρκεια αυξάνεται από 18,7 σε 23,8 χρόνια. Με άλλα λόγια, οι συνταξιούχοι θα ζουν περισσότερα χρόνια μετά την έξοδό τους από την εργασία, γεγονός που αυξάνει τη διάρκεια καταβολής των συντάξεων.
Οι πιέσεις στο ασφαλιστικό
Αυτή η δημογραφική μεταβολή έχει άμεση αντανάκλαση στη σχέση εργαζομένων και συνταξιούχων. Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, που μετρά τον πληθυσμό άνω των 65 ετών ως ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20 έως 64 ετών, από 41,3% το 2025 προβλέπεται να ανέλθει σε 44,8% το 2030, 57,5% το 2040 και να εκτιναχθεί στο 69,3% το 2080. Δηλαδή, ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 41 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω σε κάθε 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας, το 2080 θα αντιστοιχούν σχεδόν 70. Ακόμη πιο αποκαλυπτικός για τις πιέσεις στο ασφαλιστικό είναι ο οικονομικός δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, οι οικονομικά μη ενεργοί άνω των 65 ετών ως ποσοστό των απασχολουμένων ηλικίας 20-64 ετών: από 55,3% το 2025 εκτιμάται ότι θα φθάσει στο 71,4% το 2040 και στο 79,1% το 2080.
Στο μεταξύ, η δεξαμενή από την οποία αντλεί το ασφαλιστικό σύστημα εισφορές θα περιορίζεται. Ο πληθυσμός ηλικίας 20-64 ετών προβλέπεται να μειωθεί από 6,011 εκατ. το 2025 σε 5,869 εκατ. το 2030 και 3,818 εκατ. το 2080. Το εργατικό δυναμικό της ίδιας ηλικιακής ομάδας, δηλαδή απασχολούμενοι και άνεργοι, εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από 4,649 εκατ. το 2025 σε 4,593 εκατ. το 2030, 4,117 εκατ. το 2040 και 3,073 εκατ. το 2080. Η απασχόληση στην ομάδα 20-64 ετών προβλέπεται να μειωθεί από περίπου 4,2 εκατ. σε 2,9 εκατ. Η αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας δεν αρκεί για να αντισταθμίσει την απώλεια πληθυσμού: το ποσοστό συμμετοχής των 20-64 ετών ανεβαίνει από 77,3% σε 80,5%, ενώ η απασχόληση από 70,5% σε 75,2%.
Πηγή: skai.gr
