Λάρισα: «Όταν οι ταμπέλες θυμούνται…». Απομεινάρια μιας άλλης εποχής! (ΦΩΤΟ)

“Αυτές οι παλιές ταμπέλες είναι μικρά απομεινάρια της αστικής ζωής της Λάρισας. Δεν έχουν την επισημότητα ενός μνημείου. Δεν προστατεύονται συνήθως ως ιστορικά τεκμήρια. Κάποιες είναι μισοσβησμένες, άλλες σκουριασμένες, άλλες κρυμμένες πίσω από νεότερες κατασκευές. Κι όμως, κουβαλούν κάτι που πολλές φορές δεν βρίσκουμε ούτε στα αρχεία ούτε στις παλιές φωτογραφίες: την καθημερινότητα.”

Με αυτά τα λόγια, ο Θωμάς Κυριάκος από τη Φωτοθήκη Λάρισας αναφέρεται στις παλιές πινακίδες που έχουν απομείνει σε γωνιές της πόλης, θυμίζοντάς μας μια διαφορετική εποχή και στιγμές από την καθημερινή ζωή της παλιάς Λάρισας. Πινακίδες που μπορεί σήμερα να περνούν απαρατήρητες, αλλά αποτελούν μικρά κομμάτια της ιστορίας και της αστικής ταυτότητας της πόλης.

Δείτε παρακάτω το ρεπορτάζ της Φωτοθήκης Λάρισας και του astikoi-peripatoi-sti-larissa.blogspot.com για τις παλιές πινακίδες που εξακολουθούν να αφηγούνται τη δική τους ιστορία.

Οδός Ρούσβελτ 4. Λήψη: 5ος/2022. Προσωπικό αρχείο.

Υπάρχουν δρόμοι στη Λάρισα που, αν τους περπατήσεις βιαστικά, έχουν να σου αφηγηθούν ελάχιστα πράγματα.

Κι όμως, αν σταθείς για λίγο, αν σηκώσεις το βλέμμα σου λίγο ψηλότερα από τις βιτρίνες και τα αυτοκίνητα, μπορεί να ανακαλύψεις πάνω σε έναν τοίχο μια λέξη που έχει απομείνει εκεί από μια άλλη εποχή. Ένα όνομα. Μια επωνυμία. Μια παλιά επιγραφή. Μια ταμπέλα που κανείς πια δεν φροντίζει, αλλά που εξακολουθεί να βρίσκεται στη θέση της, σαν να περιμένει κάποιον να τη διαβάσει.

                         Οδός Παπασταύρου. Λήψη: 10ος/2020. Προσωπικό αρχείο.

 

Αυτές οι παλιές ταμπέλες είναι για μένα μικρά απομεινάρια της αστικής ζωής της Λάρισας. Δεν έχουν την επισημότητα ενός μνημείου. Δεν προστατεύονται συνήθως ως ιστορικά τεκμήρια. Κάποιες είναι μισοσβησμένες, άλλες σκουριασμένες, άλλες κρυμμένες πίσω από νεότερες κατασκευές. Κι όμως, κουβαλούν κάτι που πολλές φορές δεν βρίσκουμε ούτε στα αρχεία ούτε στις παλιές φωτογραφίες: την καθημερινότητα.

Οδός Πολυκάρπου 8. Λήψη: 3ος/2022. Προσωπικό αρχείο. 

 

Γιατί πίσω από κάθε ταμπέλα υπήρχε ένας άνθρωπος. Ένα μαγαζί που άνοιγε το πρωί. Ένας έμπορος που περίμενε τους πελάτες του. Ένας τεχνίτης που δούλευε μέσα σε ένα μικρό εργαστήριο. Μια οικογένεια που έζησε από εκείνη τη δουλειά. Άνθρωποι που συναντήθηκαν, αγόρασαν, συζήτησαν, περίμεναν, έγιναν παρέα.

 

Κουρείον Γρηγορίου Γ. Ρόπουλου, βρισκόταν στη συμβολή των οδών Μανωλάκη με Ηφαίστου. Διεσώθη από μέλη της Φωτοθήκης πριν την κατεδάφιση του με την άδεια του κ. Καζάνα ιδιοκτήτη του ακινήτου. Λήψη: 2ος/2022. Προσωπικό αρχείο.

Η ταμπέλα ήταν τότε κάτι περισσότερο από μια επιγραφή. Ήταν ένα σημείο αναφοράς μέσα στην πόλη. «Πήγαινε μέχρι το μαγαζί του τάδε και στρίψε δεξιά»​, ήταν οι οδηγίες που έδιναν, κυρίως οι μεγαλύτερης ηλικίας Λαρισαίοι, πριν εμφανιστούν τα GPS και οι διαδικτυακοί χάρτες. Και πολλές φορές το όνομα του καταστήματος ήταν τόσο δεμένο με τον δρόμο και τη γειτονιά, ώστε γινόταν κομμάτι της ίδιας της τοπικής μνήμης.

                               Οδός Ηπείρου. Λήψη: 8ος/2022. Προσωπικό αρχείο

Σήμερα, πολλά από αυτά τα ονόματα έχουν χαθεί. Οι ιδιοκτήτες συνταξιοδοτήθηκαν, οι επιχειρήσεις έκλεισαν, ξενοδοχεία και κινηματογράφοι άλλαξαν χρήση και μαζί με αυτά άλλαξαν και τα κτήρια που τα στέγαζαν, οι δρόμοι απέκτησαν καινούργια πρόσωπα. Η πόλη προχώρησε. Και είναι φυσικό να προχωρά.

                  Οδός Σκαρλάτου Σούστου. Λήψη: 2ος/2021. Προσωπικό αρχείο.

Όμως πάνω στους τοίχους έμειναν κάποια ίχνη.​ 

Μια παλιά επιγραφή μπορεί να βρίσκεται δίπλα σε μια ολοκαίνουργια βιτρίνα. Ένα όνομα μπορεί να διακρίνεται ακόμη κάτω από ένα στρώμα μπογιάς. Μερικά γράμματα μπορεί να έχουν χαθεί, αλλά να παραμένει αρκετό από το παλιό σχέδιο ώστε να καταλάβεις πως κάποτε εκεί υπήρχε ένα κατάστημα, μια εμπορική στοά ή ένας κινηματογράφος.

Οδός 23ης Οκτωβρίου με Χριστοβασίλη. Λήψη: 6ος/2021. Προσωπικό αρχείο.

Και τότε ο περίπατος αλλάζει. Δεν περπατάς πια μόνο στον σημερινό δρόμο.​ Περπατάς ταυτόχρονα και στον δρόμο που υπήρχε πριν από μερικές δεκαετίες.​ Αυτό είναι ίσως το πιο γοητευτικό στοιχείο των παλιών ταμπελών: η ικανότητά τους να δημιουργούν μικρές ρωγμές στον χρόνο.​ 

                        
                            Οδός Βενιζέλου. Λήψη: 5ος/2026. Προσωπικό αρχείο.
Στέκεσαι μπροστά τους και για μια στιγμή η σημερινή Λάρισα υποχωρεί. Δεν εξαφανίζεται, αλλά αφήνει χώρο σε μια άλλη πόλη να εμφανιστεί. Μια πόλη με λιγότερες φωτεινές επιγραφές, λιγότερες μεγάλες αλυσίδες, περισσότερα μικρά καταστήματα και εργαστήρια, περισσότερα οικογενειακά μαγαζιά.
Οδός Κούμα 9. Λήψη: 11ος/2022. Προσωπικό αρχείο.

Μια πόλη που είχε διαφορετικό ρυθμό.​ Και ίσως γι’ αυτό αξίζει να τις φωτογραφίζουμε.​ Όχι από μια διάθεση να παγώσουμε την πόλη στο παρελθόν. Ούτε επειδή κάθε παλιό στοιχείο είναι απαραίτητα σημαντικό. Αλλά επειδή ακόμη και τα πιο ασήμαντα ίχνη της καθημερινότητας μπορούν, κάποτε, να αποκτήσουν αξία.

 Οδός Γ. Σεφέρη. Λήψη: 11ος/2016. Προσωπικό αρχείο.

Γιατί η μνήμη μιας πόλης δεν βρίσκεται μόνο στα μεγάλα κτίρια, στα μνημεία και στις πλατείες της. Βρίσκεται και στα μικρά. Στα ονόματα των μαγαζιών. Στις παλιές διαφημίσεις. Στις επιγραφές των τεχνιτών. Στα νούμερα των τηλεφώνων που άλλαξαν συν τω χρόνω.

                             Οδός Φιλελλήνων. Λήψη: 6ος/2016. Προσωπικό αρχείο.

 

Στα γράμματα που ξεθώριασαν από τον ήλιο και τη βροχή. Σε μια ταμπέλα που κανείς δεν σκέφτηκε να κατεβάσει όταν το κατάστημα ή ένας χώρος έκλεισε. Κάποιες φορές, μάλιστα, αυτά τα μικρά είναι που κάνουν έναν δρόμο να αποκτά πρόσωπο.

Στοά Γιωτίκα, οδός Φιλελλήνων. Λήψη: 2ος/2021. Προσωπικό αρχείο.

 

Γι’ αυτό στους δικούς μου αστικούς περιπάτους στη Λάρισα άρχισα να κοιτάζω και προς τα πάνω.

        
Οδός Βενιζέλου. Λήψη: 11ος/2021. Προσωπικό αρχείο.

Να ψάχνω εκεί όπου συνήθως δεν κοιτάμε. Να φωτογραφίζω τις παλιές ταμπέλες πριν χαθούν. Να καταγράφω ένα όνομα πριν σβήσει εντελώς. Να αναρωτιέμαι ποιος ήταν ο άνθρωπος πίσω από αυτό, ποιοι ήταν οι πελάτες του, πόσα χρόνια λειτούργησε το μαγαζί.

Οδός Βενιζέλου. Λήψη: 11ος/2020. Προσωπικό αρχείο.

Γιατί μια πόλη δεν αποτελείται μόνο από όσα αποφασίσαμε να διατηρήσουμε. Αποτελείται και από όσα, σχεδόν τυχαία, κατάφεραν να επιβιώσουν. Και μια παλιά ταμπέλα, όσο μικρή και ασήμαντη κι αν μοιάζει, μπορεί να είναι ένα από αυτά. Ένα μικρό κομμάτι της Λάρισας που έμεινε στη θέση του. 

              Οδός Θουκυδίδου & Καραθάνου. Λήψη: 5ος/2023. Προσωπικό αρχείο.

Ένα ίχνος της ζωής που πέρασε. Και ίσως, τελικά, μια υπενθύμιση πως όταν περπατάμε στην πόλη, δεν βλέπουμε μόνο αυτό που υπάρχει σήμερα.

         ΣΤΟΑ ΚΩΝ ΚΟΥΤΣΙΝΑ, οδός Μεγ. Αλεξάνδρου. Λήψη: 5ος/2021. Προσωπικό αρχείο.

Κάποτε αυτές οι ταμπέλες θα εξαφανιστούν κι αυτές, όπως εξαφανίστηκαν τα καταστήματα και οι δραστηριότητες που κάποτε εκπροσωπούσαν. Να καλυφθούν από νέες επιγραφές, να απομακρυνθούν σε κάποια ανακαίνιση, να χαθούν μαζί με ένα ακόμη κομμάτι της παλιάς πόλης.

                Οδός Μεγ. Αλεξάνδρου & Κύπρου. Λήψη: 7ος/2026. Προσωπικό αρχείο.
Μέχρι τότε, όμως, παραμένουν εκεί. Μικρές μαρτυρίες μιας καθημερινότητας που δεν υπάρχει πια, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της ιστορίας της Λάρισας. Ίσως θα έπρεπε να τις αντιμετωπίζουμε με λίγο μεγαλύτερη προσοχή. Να τις καταγράφουμε, να αναζητούμε τις ιστορίες τους, να τις διασώζουμε όπου αυτό είναι δυνατό.

               Οδός Πλατείας ΟΣΕ & Πτολεμαίου. Λήψη: 4ος/2023. Προσωπικό αρχείο.

Γιατί η ιστορία μιας πόλης δεν γράφεται μόνο από τα μεγάλα γεγονότα και τα σημαντικά μνημεία της. Γράφεται και από τα μικρά, καθημερινά πράγματα που συνθέτουν τη ζωή της. Κι αυτές οι παλιές ταμπέλες είναι μερικές από τις τελευταίες λέξεις που εξακολουθεί να μας ψιθυρίζει η παλιά Λάρισα. 
Θωμάς Ζ. Κυριάκος
https://astikoi-peripatoi-sti-larissa.blogspot.com/
Πολ. Μηχανικός Τ.Ε.
Μέλος της Φωτοθήκης Λάρισας
thomask.larissa@gmail.com

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ