Τα παρατσούκλια των κατοίκων της Θεσσαλίας: Τυριά, κουνάβια και Σακαφλιάδες

1701

Ως λαός, έχουμε μια ροπή στη δημιουργία νέων λέξεων οι οποίες εξυπηρετούν τις επικοινωνιακές μας ανάγκες. Ως Θεσσαλοί δημιουργήσαμε ολόκληρη διάλεκτο, που στα αυτιά των μη μυημένων, μοιάζει με διάλεκτο Ουρούκ Χάι.

Παρ’ όλα αυτά, η φαντασία είναι χαρακτηριστικό μας γνώρισμα και κάπως έτσι όλοι οι κάτοικοι της Θεσσαλίας απέκτησαν παρατσούκλια, τα οποία μαρτυρούν από ποια πόλη κατάγονται.

Οι Λαρισαίοι είναι τυρογαλάδες, τυριά και… πλατύποδες. Τα δύο πρώτα, είναι γνωστά και έχουν χρησιμοποιηθεί ουκ ολίγες φορές σε γηπεδικές συγκρούσεις με γειτονική πόλη και όχι μόνο. Το πλατύποδες από την άλλη, δεν είναι ευρέως διαδεδομένο αλλά βασίζεται στο ότι η Λάρισα είναι πεδινή πόλη και έτσι τα πόδια μας γίνονται πλατιά, λόγω του εδάφους, χωρίς καμάρα στο πέλμα. Δεν γνωρίζω κατά πόσο στέκει το επιχείρημα, αλλά μπορούμε να μαζευτούμε μια μέρα στη Κεντρική Πλατεία και να δούμε τις πατούσες μας!

Το αντίπαλο δέος, οι Βολιώτες, είναι κουνάβια και Αυστριακοί. Το πρώτο προσωνύμιο είναι αποτέλεσμα γηπεδικού αναβρασμού, όπως και στην περίπτωση της Λάρισας, αλλά το δεύτερο έχει ιστορική βάση. Με την συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, δόθηκε στα ελληνικά πλοία το δικαίωμα να εμπορεύονται, είτε με την ρώσικη, είτε με την αυστριακή σημαία. Ενώ όλοι διάλεξαν τη ρώσικη (λόγω θρησκείας) οι Βολιώτες διάλεξαν την αυστριακή και ξέμειναν με το παρατσούκλι.

Στα Τρίκαλα, στα δυο στενά σκοτώσανε τον Σακαφλιά, αρά οι αγαπημένοι μας Τρικαλινοί ονομάζονται και Σακαφλιάδες. Ο Σακαφλιάς, έγινε γνωστός μέσα από την φωνή του Βασίλη Τσιτσάνη και φαίνεται πως ήταν πολύ ωραίος άντρας  και γνωστό κουτσαβάκι της περιοχής του Θησείου στην Αθήνα. Ο Σακαφλιάς καταβυθίστηκε στο περιθώριο ως μαστροπός και μικροκακοποιός. Το 1926, σε ηλικία 27 ετών, συνελήφθη, καταδικάστηκε και μεταφέρθηκε στις φυλακές Τρικάλων. Σύμφωνα με τον αστικό μύθο, ο Σακαφλιάς, είχε διαφορές μέσα στην φυλακή με έναν ηλικιωμένο συγκρατούμενο του, ο οποίος σύμφωνα με τις διαδικασίες της εποχής, ήλεγχε το σωφρονιστικό κατάστημα. Έτσι, μετά από έναν καυγά, ο αρχηγός της φυλακής, ο Αυλωνίτσης με το όνομα, θέλησε να εκδικηθεί τον Σακαφλιά  και τον κάλεσε στα δυο στενά, στο πλυσταριό της φυλακής δηλαδή, για να του τηγανίσει ψαράκι και να αφήσουν πίσω τις διαφορές τους. Ο Αυλωνίτσης, είχε πριονίσει ωστόσο το χερούλι του τηγανιού μετατρέποντάς το σε φονικό όπλο. Μόλις εμφανίστηκε ο ανυποψίαστος Σακαφλιάς, του επιτέθηκε πισώπλατα με απανωτές μαχαιριές και εκείνος ξεψύχησε επιτόπου.

Για τους έτερους, πολύ ήσυχους γείτονες μας, τους Καρδιτσιώτες, βρήκα μόνο ένα παρατσούκλι το οποίο έχει σχέση με την καταγωγή τους. Καραγκούνηδες λοιπόν, οι κάτοικοι της Καρδίτσας. Η Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, Χάρη Πάτση, τ. 15,  στο λήμμα Καραγκούνης, αναφέρει τα εξής: «Συνήθως στον πληθυντικό οι Καραγκούνηδες. Έλληνες πεδινοί γεωργοί, κάτοικοι της Θεσσαλίας, σε αντίθεση με τους Κουτσοβλάχους και Σαρακατσαναίους. Οι Καραγκούνηδες αποτελούν πληθυσμιακές ομάδες πεδινών περιοχών της Θεσσαλίας, Ηπείρου και Ακαρνανίας και είναι απόγονοι πιθανώς των αρχαίων Θεσσαλών Πενεστών. Η εθνολογική διάκριση των ομάδων αυτών εμφανίστηκε στους τελευταίους αιώνες και ονομάστηκαν έτσι από τη σύνθεση των λέξεων κάρα και γκούνα (μαύρη γούνα) ή από τις λέξεις κάρα και Γιουνάν (μαύρος Έλληνας). Στην Ήπειρο ως Καραγκούνηδες χαρακτηρίζονται οι νομάδες, ποιμένες και ιδιαίτερα οι Αρβανιτόβλαχοι. Γενικά όμως Καραγκούνηδες ονομάζονται οι άνθρωποι της υπαίθρου. Στην Ακαρνανία φέρονται ως Καραγκούνηδες οι κάτοικοι των χωριών Γουριώτισσας, Παλαιμενάνης, Αγραμπέλου, Οχθίων και Στράτου. Γενικότερα πρόκειται για ανθρώπους που είναι ολιγαρκείς, επιδέξιοι ιππείς και καλοί πεζοπόροι. Οι Καραγκούνηδες ήσαν αρχικά  ακτήμονες και ως το 1910 εργάζονταν υπό συνθήκες δουλοπαροικίας».

Στ. Κ.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here