Με έναν πανηγυρικό καύσωνα τελειώνει το καλοκαίρι του 2026, κάνοντας διπλά δύσκολη την επιστροφή στη δουλειά. Δεν φτάνει που οι μισοί εργαζόμενοι δεν πήγαν διακοπές και από όσους πήγαν λίγοι τις χόρτασαν, οι ασυνήθιστα υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες βάζουν σε δοκιμασία και τους μεν και τους δε.
Καθώς τα επεισόδια ακραίας ζέστης γίνονται όλο και πιο συχνά, έντονα και παρατεταμένα, η ανάγκη προστασίας των εργαζομένων από τη θερμική καταπόνηση και τα έντονα καιρικά φαινόμενα καθίσταται όλο και πιο επιτακτική. Δεν αρκούν πλέον κάποιες έκτακτες εγκύκλιοι, που εκδίδονται την τελευταία στιγμή και δεν έχουν δεσμευτική ισχύ. Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα, μέσω της συνομοσπονδίας τους (ΕΤUC), ζητούν να κατοχυρωθεί ένα κοινό νομικό πλαίσιο, που θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν τα κράτη-μέλη, όταν η θερμοκρασία και οι δείκτες δυσφορίας/θερμικού στρες ξεπερνάνε τα ανεκτά όρια.
Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης, η θερμική εξάντληση έχει συνδεθεί με προβλήματα υγείας, τραυματισμούς, ακόμα και θανάτους εργαζομένων. Όμως ειδικά φέτος, καθώς η Κεντρική και Δυτική Ευρώπη βίωσαν διαδοχικά κύματα καύσωνα, με δεκάδες χιλιάδες πρόσθετους θανάτους λόγω ζέστης, έγινε σαφές ότι η θερμική καταπόνηση δεν είναι θλιβερό προνόμιο των χωρών του Νότου.
Πότε πατάμε «στοπ» στη δουλειά
Πανευρωπαϊκή καμπάνια της ETUC, μέσω της πλατφόρμας συλλογής υπογραφών Action Europe, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προστατεύσει αποτελεσματικά τους εργαζόμενους, θεσπίζοντας έναν «δεσμευτικό νόμο για τον καθορισμό ανώτατων θερμοκρασιών εργασίας» (maximum working temperatures). Ζητούν δηλαδή από την Κομισιόν να ορίσει σαφή όρια, ώστε οι εργαζόμενοι να μπορούν να κάνουν παύση από τη δουλειά όταν η ζέστη γίνεται αφόρητη, χωρίς να φοβούνται ότι θα χάσουν το μεροκάματο ή ακόμα και τη δουλειά τους.
Τα συνδικάτα υπενθυμίζουν ότι οι εργοδότες πρέπει να παρέχουν δροσερό νερό, πρόσβαση σε τουαλέτες, σκιά και προστατευτική ενδυμασία. «Πρόκειται για βασικά μέτρα κοινής λογικής, αλλά απαραίτητα για τη διασφάλιση της ασφάλειας των εργαζομένων», σημειώνουν τα συνδικάτα. «Οι έρευνες όμως δείχνουν ότι πολλοί εργοδότες όχι μόνο δεν εφαρμόζουν εθελοντικά μέτρα για να προστατεύσουν τους εργαζόμενους, αλλά αρνούνται ακόμα και να τα συζητήσουν με τα σωματεία», σημειώνει η ETUC.
Διαλείμματα λόγω ζέστης
«Τα διαλείμματα λόγω ζέστης είναι δικαίωμα όλων των εργαζομένων» είναι το σύνθημα της καμπάνιας που φέρνει ως παράδειγμα το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου.
«Οι ποδοσφαιριστές είχαν διάλειμμα για νερό κάθε 22 λεπτά, ώστε να παραμείνουν ασφαλείς κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Ωστόσο, από τους οικοδόμους, τους εργάτες γης και τους οδηγούς λεωφορείων συχνά αναμένεται να εργάζονται για ώρες υπό επικίνδυνες συνθήκες ζέστης χωρίς διάλειμμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχει σημειωθεί τεράστια αύξηση στον αριθμό των θανάτων στον χώρο εργασίας που σχετίζονται με τη ζέστη στην Ευρώπη», αναφέρει το σκεπτικό της καμπάνιας.
Θυμίζει πρόσφατες τραγωδίες, όπως τον θάνατο 51χρονης οδοκαθαρίστριας στη Βαρκελώνη, που κατέρρευσε στο σπίτι της αφού ολοκλήρωσε τη βάρδιά της εν μέσω του φετινού ακραίου καύσωνα.
«Είναι μία από τους τουλάχιστον πέντε ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους μετά από εργασία σε υψηλές θερμοκρασίες στην Ισπανία αυτό το καλοκαίρι, ενώ παρόμοιες τραγωδίες έχουν συμβεί στην Ιταλία, τη Γαλλία και την Ελλάδα τα τελευταία καλοκαίρια», αναφέρει η ETUC.
Πράγματι, στην Ελλάδα η διαρκής έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ έχει καταγράψει δεκάδες θανάτους στην εργασία που μπορεί να συνδεθούν άμεσα ή έμμεσα με τη θερμική καταπόνηση. Χαρακτηριστικά, το 2025 από τους 201 ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στη δουλειά, 22 περιστατικά – το ένα στα δέκα – αφορούν εργαζομένους που δούλευαν σε συνθήκες ακραίας ζέστης. Οι περισσότεροι είναι άτομα άνω των 57 ετών, συχνά με υποκείμενα νοσήματα, που είτε κατέρρευσαν από θερμοπληξία ή καρδιακή ανακοπή, είτε τραυματίστηκαν θανάσιμα, συχνά λόγω πτώσης από ύψος. Αν και η θερμική καταπόνηση δεν ενοχοποιείται πάντα ως άμεση αιτία θανάτου, η πολύωρη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες πολλαπλασιάζει τους κινδύνους ατυχήματος, δυστυχήματος ή θανάτου από παθολογικά αίτια.
Η Ευρώπη στην πρώτη γραμμή του κινδύνου
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σημειωθεί αύξηση κατά 42% στους θανάτους στο χώρο εργασίας που σχετίζονται με τη ζέστη από το 2000, σύμφωνα με στοιχεία που παρέχει η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας – η ταχύτερη αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη στην εργασία σε οποιαδήποτε περιοχή του κόσμου.
Όταν οι θερμοκρασίες υπερβαίνουν τους 30°C, ο κίνδυνος εργατικών ατυχημάτων αυξάνεται κατά 5-7% και, όταν οι θερμοκρασίες ξεπερνούν τους 38°C, η πιθανότητα ατυχημάτων αυξάνεται κατά 10% έως 15%, όπως δείχνει έρευνα. Η έκθεση στη ζέστη ενέχει επίσης μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία, αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης καρδιαγγειακών, αναπνευστικών και άλλων παθήσεων, όπως η χρόνια νεφρική νόσος ή η υπογονιμότητα.
Ωστόσο, παρά τον αυξημένο κίνδυνο, λίγες χώρες διαθέτουν νομοθεσία για την προστασία των εργαζομένων κατά τη διάρκεια καύσωνα και ακόμη λιγότερες συλλέγουν δεδομένα σχετικά με τους θανάτους ή τους τραυματισμούς που σχετίζονται με τη ζέστη στον χώρο εργασίας. Ανάμεσα στις χώρες με δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης είναι η Μάλτα, η Κύπρος και η Ισπανία. Στην Ελλάδα υπάρχουν γενικές συστάσεις, τις οποίες υπενθυμίζει το υπουργείο Εργασίας σε έκτακτες περιπτώσεις, χωρίς απαραίτητα να ελέγχει αν τηρούνται. Ένα από τα αιτήματα των σωματείων είναι η υιοθέτηση ρητών δεσμευτικών διατάξεων, μέσω νομοθετικών κανόνων και εφαρμοστικών Υπουργικών Αποφάσεων και όχι μέσω εγκυκλίων με αδύναμη νομική ισχύ.
Πηγή: in.gr
